De Vliegermolen

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Versie door PeterVieveen (Overleg | bijdragen) op 5 apr 2017 om 18:22

(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar:navigatie, zoeken

Molen De Vlieger

Molen De Vlieger in de Binckhorstpolder

De molen "De Vlieger" is in 1621 gebouwd voor het bemalen van de polder tussen de strandwal waarop het Haagse Bos ligt en die waarop Voorburg ligt. De molen is gebouwd op de plek waar nu het gebouwencomplex Forum Kwadraat staat (aan De Vliegerlaan). De molen was door de molensloot (gelegen tussen Badhuislaan en Allard Piersonkade) verbonden met de Broeksloot. In 1989 is de molen verplaatst naar zijn huidige locatie langs het Essepad bij de Stadskinderboerderij Essesteijn.

Ontwatering

De polder, die nu de Veen- en Binckhorstpolder heet, is ontstaan in de middeleeuwen tussen de landscheiding (13e eeuw) en de Haagse vaart (ca 1344). Ontwatering van de polder gebeurde door afwateringssloten naar de Haagse Vaart (nu de Trekvliet of Haagse vliet). In het gebied bij het Haagse Bos waar de graaf van Holland turf laat winnen (het Herenveen) is de wateroverlast groot en wordt voor de afvoer van dat water de Scheij-watering gegraven (de huidige Schenk). Later worden de afwateringsloten voorzien van sluizen, die geopend werden bij laag water in de Haagse vaart, waardoor enige waterbeheersing mogelijk is.

Bemaling

Al snel blijkt deze methode van afwatering niet voldoende en wordt in 1446 de eerste molen gebouwd, de Veenmolen. Maar één molen blijkt te weinig is om de polder droog te houden. De polder wordt in tweeën gedeeld door de Brouckkade, die loopt over de kleine strandwal, waarop De Binckhorst, De Werve en de Loo liggen, naar de landscheiding. Ten noorden ligt dan de Veenpolder met de Veenmolen en ten zuiden de Binckhorstpolder met de dan gebouwde Binckhorstmolen. Beide molens liggen aan de Haagse Vaart.


Molen De Vlieger in december 2010

Nieuwe molens

Tweehonderd jaar later blijken de molens geen capaciteit genoeg te hebben. Enerzijds komt dit door de inklinking van het veen in de polder, anderzijds zijn de molens in slechte staat. De Binckhorstmolen wordt in 1621 vervangen door een nieuwe Binckhorstmolen, die halverwege de Binckhorstpolder wordt gebouwd aan de Middelwatering met afwatering via een molensloot op de Broeksloot. in 1626 wordt ook de Veenmolen vervangen door een nieuwe molen op ongeveer dezelfde plek. Toch blijft in de grotere Veenpolder de waterbeheersing onvoldoende en wordt in 1654 de Nieuwe Veenmolen gebouwd.

De Binckhorstmolen wordt later "De Vlieger" genoemd, mogelijk naar een toenmalige molenaar, Arij de Vlieger.


De Vliegermolen

Meer dan tweehonderd jaar later in 1872 wordt een stoomgemaal gebouwd, dat later omgebouwd wordt met een dieselmoter, en vervolgens met elektromotoren met centrifugaalpomp. Is de Vliegermolen eerst nog nodig als ondersteuning van het gemaal of in noodgevallen, later verdwijnt ook dat nut. In 1952 wordt het eigendom van De Vlieger door het hoogheemraadschap Delfland overgedragen aan de gemeente Voorburg. De molen wordt door het zich uitbreidende Voorburg steeds verder ingebouwd. Daarbij wordt geen rekening gehouden met het feit dat een molen wind nodig heeft om te draaien en dat wordt aldus steeds moeilijker.

Een nieuwe plek

Er werd al gesproken over het slopen van de rondom ingebouwde molen. Een groep enthousiaste Voorburgenaren, later verenigd in de Stichting "Mooi Voorburg" wist in 1959 gelukkig te voorkomen, dat dit zou gebeuren. In 1989 werd het gebied bij de boerderij Essesteijn gereconstrueerd en daardoor deed de gelegenheid zich voor om de molen te verplaatsen. Vele Voorburgenaren hebben deze verplaatsing van de molen op een dieplader gevolgd, waarbij ook in het donker op de Prins Bernhardlaan de romp en de kap van de molen over de spoorlijn (Hofpleinlijn) moesten worden getild.

Routes

Puzzeltocht molen de Vlieger

Bronnen

  • Hilbert Mast, "Watermanagement door de eeuwen heen", Historisch Voorburg jrg. 14 (2008) nr. 1 blz. 64 e.v.
  • Stichting Molen De Vlieger