Anna Maria Petronella van der Lubbe; de Poederdot

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken

Den Haag, donderdag 29 juni 1899 wordt Anna Maria Petronella van der Lubbe geboren. Haar vader heette Johannes Petrus Antonius (geb. 27-11-1852). Haar moeder heette Catharina Maria van Rijn (geb. 7-1-1866). Eerder in tijd kwamen 3 broers ter wereld: Hermanus Corinus Leonardus (geb. 5-1-1892) Johannes Petrus Antonius (geb. 13-1-1897) Quirinus Petrus Bernardus (geb. 7-8-1898) Anna Maria kreeg na haar geboorte nog 3 zussen, t.w.: Petronella Maria Dina (geb. 6-5-1901) Catharina Maria Adriana (geb. 12-15-1902) Cornelia Dina Hermina (geb.11-4-1904) Haar vader, een vermogend man, kocht 2 maanden later een huis op het Oosteinde (nu nr.97) 2 jaar later gevolgd door een uitbreiding (nu nr.99).

Geheel met prieel.jpg

Overdag was haar vader vaak te zien in en om Voorburg omdat hij door zijn verworven kapitaal niet meer hoefde te werken. Zo reed hij vaak in een koets door de Herenstraat en strooide dan wat geld over de straat terwijl hij uitriep " arm Voorburg; rijke van der Lubbe!" Regelmatig raakte hij in conflict met de politie als hij te diep in het glas had gekeken. Op de volgende foto zie we de vader en moeder van Anna met haar broertjes Johannes (links) en Quirinus (rechts).

Pa ma en zonen.jpg

Volgens archiefinformatie waren de katholieke ouders van Anna door omstandigheden genoodzaakt om Anna, Petronella, Catharina en Cornelia in 1909 naar Monster te sturen waar Anna met haar zussen mogelijk tot 1911 in het St.Jozef internaat verbleef.

Naaldwijk6.jpg

We zien hier Anna en een van haar zusjes waarschijnlijk in de tuin van het internaat in Monster, gezien dezelfde jurken met witte kraagjes.

Tuin internaat.jpg

De kinderen van de familie van der Lubbe beschikten rond hun ouderlijk huis op het Oosteinde over een riante tuin met vijvers en een grote schuur die voorzien was van een grote drinkbak van massief natuursteen. Er was dus genoeg gelegenheid voor de kinderen om zich te vermaken.

Koetshuis achtertuin.jpg

De familie van der Lubbe was muzikaal. Te weten haar broers Johannes en Quirinus. Ook Anna had muzikale kwaliteiten. Mogelijk droomde ze al vroeg iets met haar talent te bereiken. Regelmatig reed Anna in haar koetsje door Voorburg. Ze zal best de aandacht van jonge mannen getrokken hebben want zij was een aantrekkelijke verschijning.

Knappe anna.jpg

In 1917 was het uit met het vrije leventje van Anna nadat haar moeder een huwelijkspartner voor haar had georganiseerd; Willem van Rijn. Willem van Rijn was op dat moment 32 jaar en had een baan bij een olieconcern in Rotterdam. In 1917 werd het huwelijk gesloten. Er gingen geruchten dat Anna geen voorlichting had genoten en dat Willem kort na het huwelijk de benen nam naar Rotterdam. De waarheid wil dat Anna en Willem na de huwelijksvoltrekking beiden een paar jaar in Rotterdam woonden op de Bergweg. Op de volgende foto staat Anna verscholen achter haar broers en zussen. Willem staat naast haar.

Jonge paar.jpg

Anna liet zich ook graag fotograferen zoals de volgende foto toont.

Anna portret1.jpg

Intussen trad Anna volgens archiefmateriaal steeds meer op in binnen- en buitenland en ontplooide door haar muziektalent al snel tot concertzangeres. Ze speelde bovendien goed piano. Haar broer Johannes, ook mzikaal, heeft zijn militaire dienstplicht vervuld bij de Vestingartillerie in Utrecht; daarna vertrok hij naar Parijs.

Leger johannes.jpg

Eind 1919 vertrok haar broer Quirinus met SS.Gelria met onbekende bestemming naar Argentinie. Hij verbleef daar tot 9 augustus 1920; toen keerde hij terug naar Voorburg. Zijn verblijfplaats in Argentinie is onbekend. Op een van de oude foto's van het huis op het Oosteinde (Huize Catharina)staat " 1920 Cambirita, Villa Encarnacion Finger Zuid Amerika". Anna en Willem van Rijn woonden 4 jaren in Rotterdam; daarna keerden ze terug naar Voorburg waar Willem de aanbouw van het huis kocht van de ouders van Anna. Ook de moeder van Willem kwam daar wonen. In dit jaar, 1921, gebeurde er plotseling iets treurigs in de familie. Johannes, de broer van Anna, kwam doodziek uit Parijs en overleed kort daarna in Voorburg. Over de periode tussen 1921 en 1931 is weinig bekend. Volgens diverse publicaties trad Anna regelmatig op in Diligentia, Kurhaus en de Bijhorst Wassenaar. Thuis had Anna volgens diverse Voorburgers ook een vleugel staan. Haar huwelijk hield stand tot 1931. Toen scheidde ze van Willem van Rijn. Uit oude persberichten valt op te maken dat de belangstelling voor haar zangoptreden daalde. Anna probeerde die daling te verbloemen door journalisten gunstig te stemmen voordat zij ergens optrad. Dat deed ze door hen uit te nodigen voor diners. Anna vader bezat veel landerijen rondom Voorburg en kocht mogelijk ook een groot huis (Villa Fedora) op het Gevers Deynootplein in Scheveningen waar op 1947 Catharina introk gevolgd door Cornelia in 1965. Regelmatig was Cornelia te zien op haar dos a dos koets in Voorburg.

Koets cornelia.jpg

Cornelia beheerde een stuk land naast de Vliet waar vroeger de Enkesfabriek stond. Daar had ze een aantal stallen en enkele dieren. Regelmatig reed ze met een ponywagen door Voorburg om schillen voor de dieren te verzamelen. Mogelijk zijn de jaren tussen 1917 en 1945 bepalend geweest voor het verdere leven van Anna Maria; het tijdperk dat ze de aandacht trok door haar kleding en uiterlijk. Er gaan geruchten dat Anna na haar eerste huwelijk opnieuw is getrouwd en dat ze een zoon had. Dat ook die man haar heeft verlaten... Vanaf 1950 werd Anna steeds meer het mikpunt van pesterijen door kinderen op plaatsen waar zij regelmatig kwam. Dat kwam door haar afwijkende kleding en overmatig gebruik van make-up. Meestal zag men haar op een opoe-fiets met hondenmandje achterop. Dat hondje noemde ze taxi. Het hondje werd ook wel voorzien van kleurtjes. Zij trok de aandacht door haar fel gele broeken, zeer strakke lange rokken en grote witte zonnebril. Haar vaste attributen waren een parasol in foedraal en soms ook een zweepje. Anna viel op door haar gedrag op straat en in winkels/ warenhuizen. Bij Hunkemöller eiste ze bijvoorbeeld dat ze alleen door de cheffin geholpen wilde worden. Bij een drogist in Voorburg bestelde ze petroleum en liet de volle kan thuis bezorgen met een taxi. Al snel gingen de pesterijen van de jeugd gepaard met gejoel als zij voorbij reed op haar onafscheidelijke opoefoets. Ze riepen dan "Poeierdons,Poederdot of Koningin van Voorburg". Toch was zij ook wel gevleid b.v. als oudere jeugd voor haar boog en majesteit riep; dan strooide ze, net als haar vader deed, wat geld op de grond. Men zag Anna ook geregeld op diverse plaatsen in het centrum van Den Haag zoals o.a. restaurant den Hout op de Bezuidenhoutseweg,de terrassen van Corona, Formosa en het Spinnenwiel en bij Cecil in de Hoogstraat. Bij Cecil zag men haar vaak met een tas naar het toilet lopen om zich om te kleden. Dat deed ze volgens de ober omdat ze op zijn tijd met gepaste kleding meer kans maakte om ontdekt te worden door een theaterdirecteur zodat ze direct kon optreden. Anna werd ook regelmatig gezien rond het paleis Noordeinde. Als er een lid van het Koningshuis jarig was ging zij naar de paleiswacht om haar felicitaties in het boek te schrijven. Rond de bevrijding en troonwisseling heeft zij enkele grammofoonplaten laten maken bij klankstudio's van NSF in Hilversum en Sprenger in de Haagse Passage. De 78- toerenplaten bevinden zich in het Koninklijk Huisarchief op het Noordeinde. Zo komt op een van de platen het "In 't Kroningsjaar" voor van Philip Loots. De tekst van Loots uit 1898 heeft Anna handig aangepast aan de troonwisseling in 1948. Op een gegeven moment is Anna Maria echter onder curatele gesteld door een notaris uit Leiden.

Anna park.jpg

Deze beperking van uitgaven bracht Anna soms in de problemen. Zo wist ze met veel moeite de beschikking te krijgen over een 8 mm filmcamera. Anna wilde namelijk objecten in haar omgeving vastleggen voor later.

Filmcamera.jpg

Dat hoorden sommige Voorburgers haar zeggen als ze in het postkantoor zat te schrijven. "Later" prevelde ze dan, "later zullen ze alles begrijpen.." Onder brieven en kaarten die zij verstuurde zette zij haar handtekening en de toevoeging 'Directrice Kunst Filmconcern N.E.'. Filmrolletjes kocht zij bij de fotozaak 't Hart in de Herenstraat in Voorburg; daar liet zij de rolletjes ook ontwikkelen. (De opnamen van een teruggevonden rolletje worden deels vertoond in de documentaire die in november 2011 over Anna gemaakt is door Basicfilm uit Amsterdam.) Ook thuis was Anna het mikpunt van pesterijen. Het ruitje van haar voordeur moest het meer dan eens ontgelden. De glazenmaker uit Voorburg liet haar echter niet lang met de schade zitten en voerde de reparatie bij haar met voorrang uit. Diverse winkeliers leverden haar op de pof hun artikelen en maakten graag een praatje met haar. Ze vertelde hen dan ook dat ze het heel erg vond dat ze het mikpunt was van spot. Enkele oudere jongens deden wel eens boodschappen voor haar; daar kon ze het goed mee vinden. Zo nodigde ze die jongens uit op feestjes bij haar thuis met belangrijke gasten; de stoelen had ze al klaargezet...Helaas kwam er niemand op de verwachte tijdstippen. Het huis op het Oosteinde raakte steeds verder in verval. Anna was niet meer in staat om de inrichting in en om haar huis ordentelijk te houden. Zo stapelden zich enorme hoeveelheden kranten en documenten in haar gang en kamers op zodat men maar moeilijk naar binnen kon. Op een gegeven moment zag men ook geen electrisch licht meer branden; bij het passeren van haar huis zag men soms alleen kaarsjes achter de ramen branden. Deze situatie leidde er rond 1979 toe dat Anna overdag vlak bij haar huis met haar fiets door beambten werd aangehouden. Haar fiets werd langs de kant gezet en Anna werd meegenomen; jongens die op het braakliggend terrein liepen waar ooit het ziekenhuis stond waren hiervan getuige. Door haar afwezigheid brak een kleine brand uit in haar huis die snel door de brandweer werd geblust ondanks de moeite die ze hadden om haar huis te betreden. Anna is rond die periode opgenomen in de psychiatrische inrichting Schakenbosch aan de Veursestraatweg in Leidschendam eenzaam maar niet vergeten op 86 jarige leeftijd overleden.

Schakenbosch.jpg

Bronnen

  • Foto's:
    • Pan Sok (theaterfotograaf)
    • Gemeente Archief Leidschendam/ Voorburg
    • R.van der Lubbe
    • Basicfilm Amsterdam
    • De auteur heeft er naar gestreefd de rechten van de illustraties volgens wettelijke bepalingen te regelen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de auteur wenden.
    • Auteur: N.R.Groot
  • Trailer Poederdot-documentaire TV West