Inhoud |
Baruch Spinoza (Baruch d´Espinoza, Benedictus de Spinoza, 1632-1677) was een beroemde Nederlandse filosoof. Hij was geboren als het derde kind uit het tweede huwelijk van Michael de Spinoza, een sefardische jood geboren in Portugal, die met het gezin van zijn vader naar Amsterdam gevlucht, en Hannah Deborah Senior. Moeder Hannah stierf in 1638. Baruch Spinoza was toen 5 jaar oud.
Omdat hij in Amsterdam in conflict kwam met de joodse gemeente, verhuisde Baruch in 1660 naar Rijnsburg, en vervolgens in 1663 naar Voorburg.
Links van het huis Swaensteyn aan de Herenstraat stond vroeger aan de Kercklaan, de huidige Kerkstraat, het huis De Poort. Hij huurde daar een kamer van de meester-schilder Daniël Harmenszoon Tydeman. In 1663 is het eerste deel van zijn levenswerk "Ethica ordine geometrico demonstrata" als manuscript af. In Voorburg werkt hij verder aan "de Ethica", het werk waarin hij zijn filosofie heeft samengevat.
Hoewel ethiek het hoofdonderwerp van de Ethica is, begint het werk met een uitgebreide uiteenzetting van Spinoza's metafysica. Zoals anderen in zijn tijd meende Spinoza dat de wiskunde een voorbeeld voor de filosofie is. Spinoza hield het werk in manuscript in zijn schrijftafel. Zijn vrienden gaven het uit in zijn sterfjaar 1677.
Ook schrijft hij in Voorburg het Godgeleerd Staatkundig Vertoog, ofwel de Tractatus Theologico-Politicus. Het Tractatus Theologico-Politicus verscheen anoniem in 1670, nog tijdens Spinoza's leven. Het geeft een van de eerste logische analyses van de Bijbel en geeft argumenten voor godsdienstvrijheid en tolerantie. Spinoza sluit dit boek af met een prijzende beschouwing over de vrijheid die Amsterdam haar burgers biedt. Het is het oudste pleidooi voor de vrijheid van spreken en schrijven dat we kennen.
Spinoza heeft waarschijnlijk al jong het ambacht van lenzen slijpen geleerd. In de joodse traditie moest een geleerde ook een handwerk beheersen. Hij verdient dan ook de kost met het slijpen van lenzen, waarbij hij een goede opdrachtgever vond in de eveneens in Voorburg verblijvende natuurkundige Christiaan Huygens, die de kwaliteit van Spinoza's lenzen roemde.
In 1669 gaat hij naar Den Haag, waar hij 44 jaar oud, in 1677 overlijdt. Hij wordt begraven op het kerkhof van de Nieuwe Kerk in Den Haag.
