Buitenhuizen langs het water

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken
Varen net als toen
Dia24.png
Trekvaarten
Adres
Lokatie ,
Jaartal -
Lees meer
Referentie
Categorie Object
ELV logo logo rgb-001.png

De trekvaarten hebben ook een rol gespeeld in de opkomst van de buitenhuizen. Vanaf de 17de eeuw lieten rijke stadsbewoners buitenhuizen (buitenplaatsen) aanleggen. Dat waren luxe woonhuizen die een eind buiten de stad lagen, meestal met een grote tuin erbij, vaak omringd door een flink stuk bos. Daar ontvluchtten zij in de zomermaanden de stad om op hun buitenplaats te genieten van de buitenlucht en van schoon drinkwater. Het was in die tijd namelijk geen pretje om ’s zomers in de stad te wonen waar de grachten stonken doordat er nog geen riolering bestond. Veel van deze buitenplaatsen zijn aangelegd in de binnenduinrand en langs het water.

Op die manier waren de buitenplaatsen goed te bereiken. Er zijn veel buitenhuizen aangelegd langs trekvaarten en bestaande landgoederen werden door de aanleg van de trekvaart beter toegankelijk, doordat ze niet alleen via de weg, maar nu ook via het water bereikbaar waren. Op de buitenplaatsen vermaakten de stadsbewoners zich de hele zomer met het ontvangen van bezoek en het drinken van thee in de theekoepels, die op de weg of over het water uitkeken. Ze maakten uitstapjes met hun rijtuigen of gingen met een bootje het water op. Er werd veel gejaagd op wild en vogels. ‘s Avonds speelden ze kaartspelletjes, maakten muziek of lazen elkaar gedichten voor. De buitenhuizen waren alleen bedoeld als zomerverblijf. In het voorjaar gaf de eigenaar van een buitenplaats zijn personeel opdracht om het buitenhuis in orde te maken. Dan werden de open haarden gestookt om het vocht uit het huis te verdrijven en werd het koper en zilver gepoetst.

Alles werd in orde gemaakt voor het zomerverblijf van de familie. In mei werden de dienstmeisjes vooruit gestuurd met het linnengoed en de kleding, daarna arriveerde de familie op het buitenhuis. Als het in oktober buiten koud en donker werd, verhuisden de families met hun hele hebben en houwen weer terug naar de stad en werden de buitenhuizen op slot gedaan. Alleen het meubilair bleef achter. Pas later werd het gebruikelijk om er ook ’s winters te blijven wonen.

De buitenplaatsbezitters maakten de reis naar buiten zelf niet met de trekschuit, maar met hun eigen jacht of met een gehuurd schip of rijtuig. Ook het vervoer van spullen voor de buitenhuizen ging niet met de trekschuit. De families hebben de trekschuit wel vaak gebruikt voor visite die op bezoek wilde komen en voor hun afspraken in de stad, want hun werk lag geen maanden stil.

Opdrachten

1. Waarom zijn de buitenhuizen dicht bij een trekvaart gebouwd?

2. Welke rol speelden de theehuizen aan het water in de Gouden Eeuw?

3. Bekijk hier ook de korte film (3:11 min) over de Buitenhuizen.

Tijdvak: regenten en vorsten. De bouw van de buitenhuizen was een gevolg van de rijkdom in de Gouden Eeuw.