Hendrik van Deventer

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken
Hendrik van Deventer door Thomas van der Wilt, 1700

Hendrik van Deventer (Leiden, 16 maart 1651 — Voorburg, 12 december 1724) was een Nederlands orthopedist en gynaecoloog.

Hendrik van Deventer was de zoon van een leerhandelaar die in 1653 naar Den Haag verhuisde. Hij ging in de leer bij een goudsmid. In 1678 verliet de zeventienjarige zijn ouders om zich aan te sluiten bij de labadisten. Deze godsdienstige sekte was geïnspireerd door Jean de Labadie. Dat was een ex-jezuïet, die als predikant van de Waalse kerk van Middelburg streefde naar een zuivere kerk van alleen ware gelovigen. Ze leefden allemaal bij elkaar in een gemeenschap en als ze daarvan lid werden, deden ze afstand van al hun bezittingen ten gunste van de groep, zoals in het vroege christendom ook gebeurde.

Waarschijnlijk aangespoord door de arts van de sekte, de geneesheer Walter, komt Hendrik bij de sekteleden in Wieuwerd (Friesland)terecht. Het vak van chirurgijn leert Hendrik voornamelijk in de praktijk en door zelfstudie. Al in 1679 begint hij met zijn praktijk onder de Labadisten.

Hendrik van Deventer maakt naam als geneesheer, vooral als orthopedist. Hij is een expert op het gebied van rachitis. Zelfs de Deens-Noorse koning Christian V (1670-1699) doet een beroep op de specialist ter behandeling van hemzelf en zijn kinderen.

Hij slaagt erin als autodidact, die zelfs geen Latijn kent, toch in Groningen de doctorstitel te behalen. En met die titel voor zijn naam kan hij zich overal in Nederland vestigen. Langer in Wieuwerd blijven is dan niet aantrekkelijk. Zijn royale honorarium als medisch specialist verdwijnt daar in de grote pot van de labadisten.

Hendrik van Deventer en Voorburg

Hendrik specialiseert zich ook in de verloskunde. Hij wil zich vestigen in Den Haag, maar de Haagse artsen, verenigd in het Collegium Medicum, hebben geen behoefte aan concurrentie, zij laten Hendrik met zijn praktijk niet toe "omdat hij het Latijn niet beheerst". Hendrik vestigt zich in Voorburg en wordt in 1695 alsnog erkend door het Collegium.

Hij opent in 1702 te Voorburg in de Herenstraat, in een niet onaanzienlijk pand 'De Poort' geheten, vlak tegenover de Oude Kerk, zijn praktijk. Drie jaar later koopt hij een nog rianter pand, het buiten 'Sionslust', gelegen op de hoek van de Sionsstraat en de Raadhuisstraat.

Na het jaar 1719 is Hendrik over het hoogtepunt van zijn roem, zijn vrouw is gestorven en veel van zijn zeker tien kinderen. Hij wordt gezien als een van de grootse geneesheren van zijn tijd. Hij was niet alleen de bestrijder van de Engelse ziekte, maar vooral een pionier op het terrein van de verloskunde. Zijn belangrijkste publicatie Manuale operatiën, zijnde een nieuw ligt voor vroedmeesters en vroedvrouwe doet veel stof opwaaien. Hij legt er de nadruk op dat hygiëne tijdens bevallingen noodzakelijk is.

Publicaties

uit: Hendrik van Deventer, Manuale operatien (1701) Verbeek, gravure
( National Library of Medicine, Bethesda, MD)

Hendrik van Deventer publiceerde diverse boeken zowel in het Nederlands als in het Latijn, over verloskunde en gericht op vroedvrouwen. Zij refereren allen naar 'Nieuw Ligt', oftewel een nieuw inzicht. Zijn boeken werden vertaald in het Duits, Engels en Frans. De werken:

  • 1696 Dageraet der Vroet-Vrouwen. Ofte Voorlooper van het Trachtaat genaemt Nieuw Ligt der Vroet-Vrouwen.
  • 1701 Manuale Operatien, 1e Deel, zijnde een Nieuw Ligt voor Vroed-Meesters en Vroed-Vrouwen, Dutch edition of the haar getrouwelijk ontdekkende al wat nodig is te doen om barende vrouwen te helpen verlossen.
  • 1701 Operationes Chirurgicae Novum Lumen exhibentes Obstetricantibus, quo fideliter manifestatur Ars Obstetricandi et quidquid ad eam requiritur.
  • 1719 Nader Vertoog van de sware Baringen en van de Toetsteen en 't Schild der Vroedvrouwen. Zijnde een Vermeerdering van't Nieuw Ligt voor de Vroedmeesters en Vroedvrouwen.
  • 1724 Operationum Chirurgicarum Novum Lumen exhibentium obstetricantibus, Pars secunda.

Diversen

  • In 1947 is in Nederland een postzegel uitgegeven met de beeltenis van Hendrik van Deventer
  • In Voorburg zijn het Van Deventerplein en de Van Deventerlaan vernoemd naar Hendrik van Deventer


VanDeventer Postzegel 1947.jpg

Bron

Journal of the Royal Society of Medicine

Lees ook het verhaal, dat Bernard Dijkman, medewerker van het gemeentearchief Voorburg schreef bij gelegenheid van de 350e geboortedag van Hendrik van Deventer