Het Gemaal De Antagonist

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken
Binnenwerk van het gemaal

Gemaal De Antagonist

In de polders rond Stompwijk werd op grote schaal veen gegraven om turf aan de steden te kunnen leveren. Maar door deze vervening kwamen de polders op den duur onder water te staan. In 1736 verzocht Leiden, als ambachtsheer van Stompwijk, aan de Staten van Holland en West-Friesland toestemming om de Starrevaartpolder te mogen bedijken en met behulp van een molendriegang droog te malen. Dit gebeurde na instemming in hetzelfde jaar. De naast de Starrevaartpolder gelegen Damhouderspolder werd in 1758 drooggelegd door de molendriegang van de Starrevaartpolder. Zo onstond de gecombineerde Starrevaart- en Damhouderpolder.

In 1882 werden de molens overbodig, omdat het waterschap De Ommedyck het gemaal de Antagonist liet bouwen. Dit stoomgemaal in neorenaissancestijl kwam te staan in de zuidoosthoek van de polder. Het water werd via de Stompwijksche Vaart geloosd op de Vliet. De stoommachine werd in 1930 vervangen door een Crossley ééncilinder dieselmotor. Eerder - in 1906 - werd al een centrifugaalpomp van Stork (Hengelo, Overijssel) geplaatst. Met deze machines kon per minuut ongeveer zestig kubieke meter water 4,6 meter hoger gebracht worden. In 1999 werd het gemaal buiten werking gesteld, al kan het nog altijd als noodgemaal dienstdoen.

Het zadeldak van het ketelhuis is verwijderd. Van de schoorsteen is alleen de voet bewaard. Het gemaal ligt aan de Stompwijkseweg, nummer 11.

Bronnen

  • F.H. Daams,J.D. de Kort Sr. (redactie), Over, door en om de Leytsche Dam, geschiedenis van een gouden gemeente, Leidschendam 1988
  • Marina Laméris, Roel van Norel, Parels van Baksteen. Monumenten van Leidschendam-Voorburg, Gemeente Leidschendam-Voorburg en TasT, 2008
  • Marina Laméris, Stompwijk op de kaart, Open Monumentendag, Gemeente Leidschendam-Voorburg, 2009