Oosteinde

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken

Oosteinde

Collectie Duijvestein Ets H. Spilman naar een tekening van A. de Haen de jonge, Amsterdam, 1757, 8 x 10,5 cm
Eeuwenlang was dit een bijzondere plek vol herbergen, boerderijen, lusthoven, koepels, hertenkampen en een heuse schuilkerk. Elk kende zijn eigen vaak merkwaardige geschiedenis. De beroemdste herberg was ongetwijfeld De Lichtenturf, gelegen naast de lange oprijlaan naar hofstede De Loo en genoemd naar een belangrijke plaatselijke nijverheid: het turfsteken. Dat dit gebied van oudsher een apart buurtje vormde, kwam ook omdat veel bewoners een geheim deelden: de reformatie had hen niet hervormd. Zij waren met elkaar in het verborgene katholiek gebleven. Hun geloof mochten zij niet langer openlijk belijden en hun geestelijken werden streng vervolgd. In 1575 was de Voorburgse pastoor terechtgesteld, op beschuldiging van verraad aan de Spanjaarden. In dit zelfde jaar werd ook de Oude kerk in het centrum hen afgenomen. Sindsdien hielden zij hun heimelijke kerkdiensten op wisselende locaties, meestal bij een van de geloofsgenoten thuis, in boerenwoningen of hofsteden. Rondreizende, clandestiene priesters probeerden zo goed mogelijk de zielszorg te behartigen. Eerst in 1654 kwam er weer een eigen pastoor in de parochie Voorburg. Vanaf dit jaar werden de katholieke kerkdiensten gehouden in de buitenplaats Bijvliet aan de Vliet, schuin tegenover De Lichtenturf. Dit werd, mede dankzij de Vrede van Munster in 1648, oogluikend toegestaan. De voorwaarde was wel dat het gebouw van buiten in niets op een kerk mocht lijken. Dat het toch wel een 'publiek geheim' was, blijkt uit enkele openbare vastleggingen, waarin Bijvliet wordt omschreven als 'het huijs met de papekerk'. In 1843, toen de tolerantie weer voldoende was toegenomen, werd op de plek van de oude buitenplaats een bescheiden maar volwaardig kerkgebouw neergezet, dat 50 jaar later werd vervangen door een aanzienlijk groter gebouw, de huidige Sint-Martinuskerk.

Bron

Historische wandelingen in Voorburg en omgeving : Vorstelijke dieren en andere prentkunst / Kees van der Leer ; met medewerking van Gerard Duijvestein. - Zwollen : Waanders, 2001