Seneca Inggersen, Baron von Gelting

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken
Seneca Inggersen, Baron von Gelting</br>Schilderij van P. Jeoffroy</br>Slot Gelting

Seneca, Baron von Gelting, geboren als Süncke Ingwersen, later genaamd Seneca Inggersen, Deense Baron von Geltingen, (* 23 maart 1715 in Langenhorn (Noord-Friesland), † 28 december 1786 op het landgoed Rustenburg, Den Haag) was een Noord-Friese/Nederlandse koopman en landgoedeigenaar.

Levensloop

Hij werd als tiende kind van de paardenhandelaar Paul Ingwersen en de domineesdochter Cäcilia Lucia Brodersen geboren en met de naam Süncke Ingwersen in het doopregister ingeschreven. Na het bankroet en de vroege dood vn zijn ouders werd hij verder door een oom opgevoed en in de leer gedaan bij een barbier, waar hij ook medische vaardigheden leerde. Vanaf 1734 diende hij vijf jaar als adelborst op schepen van de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC). Zoals gebruikelijk paste hij bij de inschrijving zijn Noord-Friese naam aan de Nederlandse taal aan. In 1739 legde hij een examen af voor “Opperchirurg” und monsterde met deze rang opnieuw aan bij de VOC. In 1741 werd hij stadsapotheker in Batavia (Jakarta) en trouwde in jaar daarna met Adriana van Loo (1726–1755), het nichtje van de toenmalige gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, Johannes Thedens.

Loopbaan

De volgende jaren steeg hij steeds verder in rang en verwierf de vergunning om met producten, waarin de VOC handelde, voor zichzelf handel te drijven. In 1752 werd hij vertegenwoordiger en zaakgelastigde van de VOC in Cirebon, een sultanaat op Java, waar hij door deelnemingen in de koffiehandel van de VOC, maar ook door eigen productie van suiker en rum, en ook met handel in hout en opium, een enorm vermogen vergaarde.

Wapenschild van de Baronnen von Gelting

In 1758 keerde hij na de dood van zijn vrouw naar Europa terug. De kerk van zijn geboortedorp schonk hij een orgel, waarop ook nog nu concerten worden gegeven. De deense koning Frederik V, die over zijn rijkdom had vernomen, nodigde hem in Kopenhagen uit, benoemde hem tot Baron van Geltingen en verkocht hem het landgoed Gelting. Dit alles in de hoop, dat de succesvolle koopman zich als zijn adviseur en geldschieter in Kopenhagen zou vestigen. Seneca Inggersen verpachte het landgoed echter onmiddellijk aan zijn broer, een voormalige kapitein van de VOC, Paul Ingwersen (1717–1792), en vestigde zich in de Nederlanden. In 1763 trouwde hij met Charlotte Louise Baronesse von Spörcken (* 1733 Den Haag; † 1816 Hamburg), de dochter van Rudolph Freiherr von Spörcken (1696–1766), kamerheer en gezant van de Engelse koning George III. Zijn dochter uit het eerste huwelijk Gertruijda trouwde op dezelfde dag met een broer van zijn bruid, Adolph von Spörcken.

In 1777 verzocht hij de keizer Joseph II om hem op te nemen in de ridderschap en hem te verheffen tot de rijksbaronnenstand, wat hem toegestaan werd.

Het huis Rustenburg, Den Haag

Het landgoed Rustenburg in Den Haag, dat in 1912 voor het bouwen van het Vredespaleis werd afgebroken, liet hij in Rococostijl inrichten. Ook het slot Gelting werd in de tijd van Seneca vanaf 1770 uitgebreid en door de tuinarchitect Johann Caspar Bechstedt voorzien van een vernuftige tuininrichting in Régencestijlstijl. In zijn testament bepaalde hij dat zijn lijfeigenen moesten worden vrijgelaten. Het landgoed is nu in het bezit van de nakomelingen van zijn derde dochter. In 1784 kocht hij een familiegraf in de dom van Schleswig (Slleswijk), waar zijn vrouw en zijn jongste dochter Suzanna (1772–1795) bijgezet werden. Zelf vond hij zijn laatste rustplaats in de Oude Kerk te Voorburg.

Oude Kerk in Voorburg, laatste rustplaats van Seneca Inggersen

Bronnen

  • Bernard Dijkman, ”Een opperkoopman van de Verenigde oost-indische compagnie in Voorburg begraven oftewel het levensverhaal van Seneca Ingersen Baron von Geltingen (1715-1786)” Zie hieronder.
  • Gertrud Silberhorn, Die Lebensgeschichte des Nordfriesen Seneca Ingersen Freiherr von Geltingen, (PDF-bestand, Duits)
  • Gerd Kühnast (2004) Von der Geest in die Marsch – Translozierung eines Hauses 1805 in: Der Maueranker 33/2004 hrg. vom Nordfriisk Instituut, S. 4–15, over het huis, dat Paul Ingwersen in 1767 in Langenhorn liet bouwen. (PDF-bestand, Duits)
  • Website van het "Gutspark Gelting"(PDF-bestand, Duits)


Lees ook het uitgebreide verhaal, dat Bernard Dijkman, medewerker van het gemeentearchief Voorburg, over de Baron von Geltingen schreef.