Sophia Kleuterschool

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken

"De Sophia Kleuterschool"


Nieuwsgierig geworden door de collectie van Stadsmuseum Leidschendam-Voorburg zijn wij, Mieke Schuijt-Wubben en Helen Kokshoorn-Nieuwenbroek, onderzoek gaan doen naar de geschiedenis van de voormalige Sophia Kleuterschool.

Franse Kerkstraat 1912


In 1826 werden in de Franse Slop tussen nummer 6 en 8 en de Franse Kerk twee zogenaamde kleine kinderscholen geopend met respectievelijk 28 en 22 leerlingen. Het ging hier om particuliere scholen. Deze waren bestemd voor kinderen vanaf ongeveer 4 jaar. Het ene schooltje werd geleid door Mevrouw L.van Tongeren en de andere door weduwe J.van Tol. De toeloop was groot. De gebruikte gebouwtjes verkeerden in slechte staat en daarom verhuisden deze scholen al snel naar boerenhofstede Oostenburg, gelegen aan de huidige Prins Bernhardlaan met inrijhek aan de Achterweg, de huidige Parkweg. Er werd gesproken over een koepel gelegen aan de Achterweg. Het belang van onderwijs aan kinderen werd steeds duidelijker. Door de grote belangstelling werd het ook hier al snel te klein.




Op 18 januari 1853 kocht mr. Marie Aert Frederik Henri Hoffmann samen met zijn vrouw Cornelia Adriana Groen van Prinsterer, eigenaresse van buitenplaats Vreugd en Rust, de grond van het er naast gelegen,reeds afgebroken, Huys Ten Dom met aangrenzende boomgaard aan de Dorpsstraat. De bedoeling was daar een kleuterschool te laten bouwen die voldoende ruimte zou bieden. Mr. Hoffmann vroeg een vergunning aan bij de Gemeente Voorburg en die werd hem toegestaan, mits er een schoolreglement gemaakt zou worden en er toestemming zou komen van de Schoolopziener van het 1e district van Zuid Holland. Aan deze voorwaarden werd voldaan. Zijn dochter, Jacqueline Adrienne Henriëtte barones van Wassenaer van Catwijck, nam de stichting van de school van haar vader over.

Jacqueline Adrienne Henriëtte Barones van Wassenaer van Catwijck
Rekening van de aannemer



De bouw werd gegund aan aannemer J.Goldberg uit Hazerswoude. Als architect werd gekozen voor A. Roodenburg uit s-Gravenhage. Het huidige dakschild is ontworpen door A.van Essen en werd er later op aangebracht. De bouw werd uitgevoerd door J.Goldenberg, Hazerswoude en J.K. van der Starre, Comp. Het interieur werd ontworpen door C.H.Windte. Hij zorgde voor het ameublement, stofferen en behangen.






Eerste steen
Voorkant school




Op 6 juli 1853 werd door Koningin Sophie, de beschermvrouwe, de eerste steen gelegd. Op 24 mei 1854 werd de school feestelijk door haar ingewijd. Zij was in gezelschap van haar 3-jarig zoontje Willem Alexander.



lied van Tollens t.g.v. eerste steen legging





De dichter Hendrik Tollens, dichter des vaderlands, schreef voor de eerste steenlegging een gedicht. Voor de opening schreef hij een gezang,dat door de schoolkinderen gezongen werd. De openingsrede werd uitgesproken door dominee J.J.van Oosterzee.







In het testament van de oprichtster, baronesse Cornelia Adriana Hoffmann-Groen van Prinsterer, stond bepaald dat bij haar overlijden een bedrag van 44.000 gulden “ter onderhouding” naar de school zou gaan. Na haar overlijden in 1889 werd de Stichting Sophia bewaarschool in het leven geroepen. Het bestuur moest ter eeuwige dagen bestaan uit 4 vrouwen met de titel: regentessen(vrouwelijke bestuursleden). Een vereiste was dat deze dames belijdend lid waren van de Hervormde Kerk. In april 1890 werd dit aanvaard. Het schoolgeld voor de leerlingen was minimaal omdat de school over voldoende eigen middelen beschikte. De hoofdfunctie van het gebouw was Bewaarschool of Kleinkinderschool, zoals toen ook gezegd werd. De school stond onder toezicht van “de regentessen” . Deze dames verleenden ook financiële steun. Uit de jaren 1868, 1880 en 1908 zijn getallen bekend van respectievelijk 17,30 en 42 leerlingen. In 1918 was het leerlingenaantal gegroeid naar meer dan 100. Er werd onderwijs gegeven volgens de Fröbel-methode.

Fröbelmateriaal1
Fröbelmateriaal2
Fröbelmateriaal3

De school bood tevens onderdak aan : een naaischooltje, een zondagsschool, gelegenheid tot Bijbellezingen, de liefdadigheidsvereniging Dorcas en een bibliotheek.


Foto oude schoolklas


In 1905 vierde men het 50-jarig bestaan en in 1920 werd een bazaar gehouden omdat de school in geldnood verkeerd.






Tijdens de mobilisatie in 1939 vertrok de school naar een woonhuis aan de Parkweg 137 omdat het gebouw aan de Herenstraat werd gevorderd voor het Nederlandse leger. De vergoeding van het ministerie van oorlog bedroeg na veel heen en weer geschrijf tussen de beide partijen 1700 gulden. Jammer genoeg werd het gebouw in deplorabele toestand achtergelaten na het uitbreken van de oorlog, zodat het bestuur een enorme klus had om het weer bruikbaar te maken voor zijn functie als school. De lessen werden op 3 oktober 1940 hervat.

In 1953 werd de wet op het kleuteronderwijs van kracht. Kleuterscholen moesten voorafgaand aan de lagere school, algemene vorming geven. De toelatingsleeftijd werd op vier jaar gesteld. Er kwamen wettelijke diploma’s voor leidsters en ongediplomeerde kleuterleidsters mochten niet meer werkzaam zijn.


Poster tentoonstelling



In Museum Swaensteyn, het huidige Stadsmuseum Leidschendam-Voorburg, werd van 12 mei tot 1 juni 1975 een tentoonstelling gepresenteerd over de school. Dit met het doel om de school te promoten en zo meer leerlingen te trekken. De tentoonstelling bestond uit leermiddelen en werkstukken uit verleden en heden.



Het schoolgebouw werd op 31 maart 1976 op de Monumentenlijst gezet. Het 125-jarig bestaan werd op 25 mei 1979 nog uitgebreid gevierd. In 1983 ging men samenwerken met de Wassenaer Hoffmannschool aan de Parkweg en in 1985 startte men onderhandelingen met zowel de Emmaschool aan de Vijverhof als de Woelige Roef aan de Prinses Margrietsingel over een fusie. De fusie tussen de Sophiaschool,de Emmaschool en de Woelige Roef kwam toen tot stand. Op 24 juni 1986 werd de historische bewaarschool opgeheven in verband met de invoering van de wet op het basisondewijs. Deze wet bepaalde dat kinderen van kleuterscholen en lagere scholen worden opgenomen in één onderwijsinstituut voor kinderen van 4 tot 12 jaar(primair onderwijs). De inventaris van het gebouw ging naar de NH Kerk te Voorburg .







Bronvermelding:

  • Gemeentearchief Leidschendam-Voorburg
  • Stadsmuseum Leidschendam-Voorburg
  • Nationaal Onderwijsmuseum Rotterdam
  • Met dank aan Drs.H.Steffers en mevr.M.A.J.F.Steffers-Oussoren(voorm.regentesse van de Sophia kleuterschool)voor hun bijdrage.