Voorburg

Uit Toen Leidschendam-Voorburg
Ga naar:navigatie, zoeken

Voorburg is een voormalige gemeente in Zuid-Holland, en is sinds 1 januari 2002 samen met Leidschendam onderdeel van de gemeente Leidschendam-Voorburg, gelegen aan de Vliet.

Op de oude duinenrij of strandwal, waar nu Voorburg ligt, wonen al heel lang mensen. Uit archeologische vondsten blijkt dat er al omstreeks 2700 jaar voor Chr. menselijke bewoning was. Bewoning is ook aangetoond in de Bronstijd en de Late IJzertijd, de periode voor en tijdens de overheersing van de Romeinen.

Geschiedenis

Romeinse tijd

Na de komst van de Romeinen werd in 47 n. Chr. door de soldaten van veldheer Corbulo een verbinding tussen de mondingen van Maas en Rijn gegraven. Een gedeelte van de Vliet bij Voorburg is vermoedelijk een rest van deze Corbulogracht.

Het gebied was in de eerste eeuw na Chr. bewoond door de stam van de Cananefaten. Op een wat hooggelegen plaats waar nu o.a. het park Arentsburgh ligt, was een inheemse nederzetting. Daar werd door de Romeinen een burgerlijke stad gesticht. Zoals uit de benaming Forum Hadriani blijkt (forum = marktplaats) was dit een handelsplaats, waaraan keizer Hadrianus in 121 na Chr. op zijn tocht door dit gebied zijn naam verbond.

Omstreeks het jaar 161 na Chr. heeft de stad een andere naam gekregen: Municipium Aelium Cananefatium, de hoofdstad van het Cananefaatse gebied.

Uit vondsten van huisplattegronden en aardewerk blijkt dat de bewoners van de stad voor een deel geromaniseerde Cananefaten zijn geweest, inheemse bewoners die veel van de Romeinse cultuur hadden overgenomen.

Ongeveer in het jaar 270 heeft de bevolking die stad verlaten. Tot in de 16e eeuw moeten er resten van stenen gebouwen zichtbaar zijn geweest op het terrein tussen de buitenplaats Hoekenburg en het Diaconessenziekenhuis, waar een van de twee oudste steden met marktstadsrechten in Nederland heeft gelegen.


Middeleeuwen

Ruim vijfhonderd jaar na de Romeinse bewoning komen we de oudste vermelding van 'Foreburg' tegen in een tussen 777 en 866 bijgehouden goederenlijst van de Utrechtse kerk. In de Middeleeuwen is Voorburg als ambachtsheerlijkheid in eigendom van de families Van Wassenaar en De Ligne.

Van 1615 tot 1828 heeft de stad Delft de heerlijkheid in haar bezit. De ambachtsheer benoemde personen op belangrijke posten en controleerde de gemeentegelden. In 1828 kocht het dorpsbestuur van Voorburg deze heerlijke rechten en werd daardoor heer en meester in eigen huis.

Omdat het vlak bij het landelijk regeringscentrum lag, ontwikkelde Voorburg zich tot een plaats waar belangrijke en gegoede burgers hun buitenverblijf hadden.

Zo liet de staatsman Constantijn Huygens hier zijn lusthof Hofwijck bouwen. Ook zijn zoon de beroemde wis- en naturrkundige Chritiaan Huygens woonde een tijd lang op Hofwijck. Tegenwoordig is het een museum. In de vorige eeuw woonde prinses Marianne der Nederlanden op de inmiddels verdwenen buitenplaats Rusthof. In huize Vreugd en Rust werd de staatsman Guillaume Groen van Prinsterer geboren. De buitenplaatsen Arentsburg en Hoekenburg vormden tot voor kort samen het doveninstituut Effatha.

Behalve buitenplaatsen met hun prachtige parken, waaraan Voorburg zijn groenvoorziening in belangrijke mate te danken heeft, stond er in de polders rond het dorpscentrum een groot aantal boerderijen. Behalve de nog bestaande boerderijen West-Duyvesteijn en Essesteijn, nu kinderboerderij, zijn ze allemaal verdwenen om plaats te maken voor woonwijken.

1900 tot nu

Onder druk van Haagse annexatiepogingen (het industrieterrein 'de Binckhorst' werd in 1907 wel bij Den Haag gevoegd) werd sinds het begin van deze eeuw in Voorburg de woningbouw krachtig ter hand genomen.

Voorburg begon tussen 1899 en 1908 sterk te groeien. Vanaf 1899 (Westeinde) werden achtereenvolgens vanaf 1905 de gebieden rond de buitenplaatsen Vronestein en Leeuwenstein, vanaf 1906 de tuin van 'Rusthof', vanaf 1907 de tuin van Middenburg via bouw- en stratenplannen volgebouwd. In 1908 volgde de uitbreidingen tussen Vliet en Broeksloot, vlakbij de oude kerk in Voorburg. Toen verkocht de eigenaar van de boerderij Oostenburg zijn grond. Na toestemming van de gemeenteraad werd op de voormalige oprijlaan van de boerderij die begon bij de Achterweg, de latere Parkweg, en doorliep tot de boerderij aan de Broeksloot, begonnen met de bouw van huizen aan wat nu de Laan van Oostenburg heet. De meeste huizen zijn gebouwd in de periode 1909-1912 en zijn daarmee de oudste serie huizen buiten de dorpskern, die rond de Herenstraat is gelegen. De oude boerderij Oostenburg is afgebroken in 1933.(1)

In de vijftiger jaren werd een nieuw centrum ontworpen rond het Koningin Julianaplein en rond 1975 werd de laatste nieuwbouwwijk 'Essesteijn' voltooid.

Bezienswaardigheden

Verkeer en vervoer

De plaats is gelegen aan de A12 en A4 bij het belangrijke knooppunt Prins Clausplein. De A12 en de spoorlijn Gouda - Den Haag, waaraan station Voorburg is gelegen, doorsnijden Voorburg nabij het historische centrum, over het Marianneviaduct.

Aansluiting op de spoorlijn Amsterdam - Rotterdam (Oude Lijn) bestaat via het station Den Haag Laan van NOI, dat aan de rand van Voorburg ligt, net over de gemeentegrens. De twee voormalige NS-stations Voorburg 't Loo en Leidschendam-Voorburg aan de opgeheven Hofpleinlijn/Zoetermeer Stadslijn, zijn in 2006 omgebouwd tot haltes van RandstadRail.

Voorburg wordt verder bediend door tram- en stadsbuslijnen van de HTM en streekbussen van Veolia en Connexxion.

Burgemeesters van Voorburg

  • 1865-1865 W.C. van den Brandeler
  • 1866-1871 J.C.F. baron van Heerdt
  • 1871-1873 A.B. Barkey
  • 1883-1912 H.N.C. baron van Tuyll van Serooskerken
  • 1917-1939 Jhr. C.W. Stern
  • 1939-1946 J.A. Nederbragt
  • 1946-1958 Dr. J.W. Nooteboom
  • 1959-1976 Jhr.mr. A. Feith
  • 1976-1983 Mw. N.A. den Haan-Groen
  • 1983-1996 Drs. H.B. Eenhoorn
  • 1996-2002 Mr. M.A.P. van Haersma Buma (laatste burgemeester)

Geboren

Zie ook

Bekende inwoners

Noten

(1) "100 jaar Laan van Oostenburg", Historisch Voorburg jaargang 14 nummer 2, Historische Vereniging Voorburg, 2008